Kašalj Kod Dece – Od Bebe do Školskog Uzrasta

Kašalj je odbrambeni, zaštitni refleksni mehanizam koji obezbeđuje čišćenje i prolaznost disajnih puteva, pomaže evakuisanje sekreta ili stranog tela, iritanasa i patogenih čestica iz disajnih puteva.

Sam po sebi, kašalj nije bolest, ali ako se javlja često, dugo traje, ometa aktivnosti i san, treba ga adekvatno proceniti i, koliko god je moguće, prema uzroku ga i lečiti.

U pedijatrijskoj populaciji, kašalj je ubedljivo najčešći simptom i znak odgovora respiratorne sluzokože na različite izazivače i vrlo je tipično da se u jednoj epizodi produženog kašlja pojavljuju i faze suvog i faze produktivnog kašlja, mešovitog najčešće. Kako je kašalj koristan refleksni mehanizam, u većini slučajeva ne treba ga suzbijati i lečiti. Vrlo je važno postaviti dijagnozu bolesti koja je uzrok kašlju i lečiti, naravno, osnovnu bolest. Detaljna anamneza, klinički pregled i adekvatna ispitivanja neophodni su za uvođenje ciljane terapije.

Dužina trajanja tegoba

Akutni – do 2 nedelje

Subakutni – 2-4 nedelje

Hronični – duže od 4 nedelje

Uzročnik kašlja

Specifični – specifičan kašalj, koji se javlja uz određene simptome i znake, a dijagnoza se postavlja uz detaljno ispitivanje; podrazumeva dugotrajne faze kašljanja u bolestima kao što su: astma, cistična fibroza, bronhiektazije, aspiracioni sindromi, atipične respiratorne infekcije, kardiološke bolesti, plućne intersticijalne bolesti i drugo;

Nespecifični – nespecifičan kašalj obuhvata grupu bolesti sa dominantno suvim kašljem kod deteta dobrog opšteg stanja i kondicije, koje se oseća dobro, a osnovna ispitivanja su u granicama normale. Praktično je ovaj produženi kašalj posledica povećane senzitivnosti receptora za kašalj nakon virusne infekcije ili pod uticajem štetnih faktora okruženja, kao što je recimo duvanski dim.

Kvalitet kašlja – Vlažan/suv/mešovit

Akutni kašalj

Velika većina dece ima epizode kašlja, koje se ponavljaju, zbog virusnih upala gornjih partija disajnog puta. Zdrava deca, naročitio ako pohađaju kolektiv, mogu imati osam po nekim autorima i do 12 epizoda virusnih respiratornih infekcija godišnje , sa prosečnim trajanjem kašlja od deset dana u periodu godine od oktobra do marta.

U mlađem uzrastu treba voditi računa o mogućnosti udisanja stranog tela , kao uzroku kašlja, jer faza jakog kašlja i zagrcnjavanja moze proći neopaženo.

Hronični kašalj

Deca koja kašlju duže od četiri nedelje moraju se pregledati i proceniti postojanje oboljenja koje je uzrok dugotrajnom kašlju. Anamneza, radiografija pluća, spirometrija i druge analize se preduzimaju u cilju utvrđivanja osnovnog uzroka.

Uzroci su brojni:

– Astma

– Bolesti nosa i sinusa

– Gastrointestinalne bolesti kao ezofagitis , reflux GER

– Produženo trajanje kašalja posle virusnih infekcija

– Bakterijske infekcije donjih partija disajnog puta

– Inhalirano strano telo

– Izloženost iritansima , duvanskom dimu , pušenje

– Habitualno kašljanje

Karakteristični kvaliteti kašlja u različitim uzrastima kod dece.

1.Odojče i malo dete:

– promukli, laringealni kašalj – Sy croup, traheomalacija, anatomske abnormalnosti respiratornog i/ili gastrointestinalnog trakta;

– suv, cepajući kašalj sa napadima zacenjivanja – infekcija chlamidiom ili mycoplasma pneumonaie;

– vlažan kašalj – akutni bronhitis u produženoj fazi, perzistentnibakterijski bronhitis (PBB),

bronhiektazije.

2.Predškolski uzrast:

– promukli, laringealni kašalj – Sy Croup;

– suv kašalj uz zacenjivanje, povraćanje – Sy Pertusiforme;

– vlažan kašalj sa ili bez iskašljavanja sekreta – PBB, sinusitis.

Nespecifičan kašalj, kao izolovani simptom kod deteta koje je inače dobrog opšteg stanja i kondicije, ne zahteva medikamentnu terapiju, naročito ne antibiotsku, ali ima opravdanja za primenu simptomatskih lekova.

Iako najčešće benignog karaktera, dugotrajne tegobe u vidu kašlja i iskašljavanja sekreta, pojava krvi, kašalj koji ometa svakodnevne aktivnosti i remete san, ako se roditelju čini da predugo traje, treba ispitati i lečiti. Primenom dijagnostičko terapijskih algoritama u svakodnevnoj kliničkoj praksi, moguće je sa uspehom dijagnostikovati i lečiti hroničan kašalj.

Kašalj je koristan i zaštitni mehanizam !

DR VESNA VEKOVIĆ
pedijatar, pulmolog

U saradnji sa: Trudnoća i Zdravlje